اگر از هر گردشگری بپرسید که مشهورترین بنای تاریخی چین چیست، احتمال زیادی دارد که اولین پاسخ او دیوار بزرگ چین باشد. این سازه عظیم که با نام دیوار چین نیز شناخته میشود، تنها یک دیوار دفاعی نیست؛ بلکه نمادی از تاریخ، فرهنگ، قدرت، مهندسی و پشتکار یکی از قدیمیترین تمدنهای جهان است.
هر سال میلیونها گردشگر از سراسر دنیا برای بازدید از این شاهکار معماری راهی چین میشوند. بسیاری از ایرانیانی که برای سفر توریستی به چین، بازدید از شهر پکن یا حتی سفرهای تجاری به این کشور میروند، بازدید از دیوار چین را در صدر برنامههای خود قرار میدهند.
اما آیا میدانید این دیوار دقیقاً چند کیلومتر طول دارد؟ چرا ساخته شد؟ آیا واقعاً از فضا دیده میشود؟ و آیا ایران هم دیواری مشابه دیوار چین دارد؟
در این مقاله، علاوه بر پاسخ به این پرسشها، با حقایق جالب، افسانههای قدیمی، ویژگیهای معماری و مقایسه دیوار چین با سایر دیوارهای تاریخی جهان نیز آشنا خواهید شد.
پیشنهاد مطالعه: اگر در حال برنامهریزی برای سفر به چین هستید، ابتدا مقاله «راهنمای جامع سفر به چین» را مطالعه کنید. همچنین اگر مقصد شما پایتخت چین است، مقاله «راهنمای سفر به پکن» اطلاعات کاملی درباره جاذبههای تاریخی، حملونقل و بهترین زمان بازدید در اختیار شما قرار میدهد.
دیوار بزرگ چین در شمال این کشور قرار دارد و از میان استانها و مناطق مختلف عبور میکند.
اگرچه بسیاری از گردشگران تصور میکنند دیوار فقط در نزدیکی پکن قرار دارد، اما حقیقت این است که این سازه در طول قرنها و در بخشهای مختلف چین ساخته شده و مجموعهای از دیوارها، استحکامات، برجهای دیدهبانی و گذرگاههای نظامی را شامل میشود.
امروزه معروفترین و پربازدیدترین بخشهای دیوار در نزدیکی پکن قرار دارند و دسترسی به آنها برای گردشگران بسیار آسان است.
یکی از جالبترین نکات درباره این سازه، طول خارقالعاده آن است.
بر اساس آخرین بررسیهای باستانشناسی، مجموع بخشهای مختلف دیوار بزرگ چین بیش از ۲۱ هزار کیلومتر طول دارد.
البته این عدد شامل تمام دیوارهای اصلی، شاخههای فرعی، خندقها و استحکامات دفاعی است که در دورههای مختلف تاریخی ساخته شدهاند.
به همین دلیل، وقتی درباره طول دیوار چین صحبت میکنیم، منظور یک دیوار کاملاً یکپارچه نیست؛ بلکه شبکهای گسترده از سازههای دفاعی است که طی قرنها تکمیل شدهاند.
برخلاف تصور بسیاری از مردم، هدف اصلی ساخت دیوار چین فقط جلوگیری از ورود دشمنان نبود.
این سازه چندین وظیفه مهم را بر عهده داشت:
در واقع، دیوار چین را میتوان یکی از بزرگترین پروژههای دفاعی تاریخ بشر دانست.
بسیاری تصور میکنند دیوار چین در یک دوره تاریخی ساخته شده است؛ اما واقعیت کاملاً متفاوت است.
ساخت نخستین بخشهای این دیوار به حدود قرن هفتم پیش از میلاد بازمیگردد؛ زمانی که حکومتهای محلی برای دفاع از قلمرو خود دیوارهای جداگانهای احداث کردند.
پس از آن، با یکپارچه شدن چین در دوران نخستین امپراتور، بسیاری از این دیوارها به یکدیگر متصل شدند و در دورههای بعد، بهویژه در زمان سلسله مینگ، بخشهای گستردهای بازسازی و تقویت شد.
به همین دلیل، دیواری که امروزه بیشتر گردشگران از آن بازدید میکنند، عمدتاً مربوط به دوره مینگ است.
یکی از شگفتیهای بزرگ این بنا، روش ساخت آن است.
در هر منطقه، مصالح بر اساس شرایط جغرافیایی انتخاب میشد.
برای مثال:
این موضوع نشان میدهد که مهندسان باستانی چین، سازه را با محیط اطراف تطبیق داده بودند؛ موضوعی که حتی امروز نیز یکی از اصول مهم مهندسی عمران محسوب میشود.
پاسخ دقیق این سؤال مشخص نیست، اما مورخان معتقدند در دورههای مختلف، صدها هزار تا حتی میلیونها نفر در ساخت، توسعه و نگهداری این دیوار مشارکت داشتهاند.
در میان آنها:
حضور داشتند.
ساخت چنین پروژه عظیمی بدون ماشینآلات مدرن، نشاندهنده توان بالای سازماندهی و مدیریت در امپراتوریهای باستانی چین است.
خیر.
اگرچه هدف اولیه آن دفاع از مرزها بود، اما در طول زمان نقشهای دیگری نیز پیدا کرد.
برخی از مهمترین کاربردهای آن عبارت بودند از:
به همین دلیل، بسیاری از تاریخدانان دیوار چین را تنها یک دیوار دفاعی نمیدانند، بلکه آن را بخشی از ساختار سیاسی و اقتصادی امپراتوری چین به شمار میآورند.
برای بسیاری از ایرانیان، بازدید از دیوار چین تنها دیدن یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی برای لمس بخشی از تاریخ جاده ابریشم است؛ مسیری که قرنها ایران و چین را به یکدیگر متصل میکرد.
اگر سفر شما به چین از شهر پکن آغاز میشود، بازدید از دیوار چین را میتوان یکی از اولین و مهمترین تجربههای سفر دانست. بسیاری از تورهای یکروزه نیز امکان بازدید از بخشهای مرمتشده و دسترسی آسان این اثر تاریخی را فراهم میکنند.
شاید این جمله را بارها شنیده باشید که:
«دیوار چین تنها سازه دستساز بشر است که از فضا دیده میشود.»
اما این جمله حقیقت ندارد.
یکی از مشهورترین باورهای نادرست درباره دیوار چین همین موضوع است. فضانوردان و سازمانهای فضایی بارها اعلام کردهاند که دیوار چین با چشم غیرمسلح از مدار زمین بهراحتی قابل تشخیص نیست. دلیل آن هم عرض نسبتاً کم دیوار و شباهت رنگ آن به محیط اطراف است.
البته با استفاده از دوربینهای قدرتمند و در شرایط نوری مناسب، امکان ثبت تصاویر از بخشهایی از دیوار وجود دارد، اما این موضوع با آنچه سالها بهعنوان یک باور عمومی مطرح میشد، تفاوت دارد.
این نکته بهتنهایی نشان میدهد که حتی معروفترین بناهای جهان نیز گاهی با افسانهها و اطلاعات نادرست همراه میشوند.
وقتی روی دیوار چین قدم میزنید، متوجه میشوید که این سازه برخلاف تصور عموم، کاملاً صاف و هموار نیست.
در برخی قسمتها، شیب مسیر آنقدر زیاد است که بالا رفتن از پلهها شبیه کوهنوردی خواهد بود.
از دیگر ویژگیهای جالب این سازه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
این سیستم ارتباطی، برای زمان خود یکی از سریعترین روشهای انتقال اخبار نظامی به شمار میرفت.
اگر قصد سفر به پکن را دارید، احتمالاً با چند نام مشهور روبهرو خواهید شد.
معروفترین بخش دیوار چین که بیشتر گردشگران خارجی از آن بازدید میکنند.
مزایا:
اگر به دنبال محیطی آرامتر هستید، این قسمت یکی از بهترین انتخابهاست.
ویژگیها:
بهشت علاقهمندان به طبیعت و پیادهروی.
این قسمت ترکیبی از بخشهای مرمتشده و تاریخی را در اختیار بازدیدکنندگان قرار میدهد و چشماندازهای فوقالعادهای دارد.
یکی از اصیلترین قسمتهای دیوار که حال و هوای تاریخی خود را تا حد زیادی حفظ کرده است.
برخی مسیرهای این بخش برای افراد دارای آمادگی جسمانی مناسبتر هستند.
بسیاری تصور میکنند دیوار چین مانند یک خط مستقیم از ابتدا تا انتهای کشور کشیده شده است.
در حالی که این سازه از صدها بخش مختلف تشکیل شده که در دورههای تاریخی گوناگون ساخته یا بازسازی شدهاند.
قسمتهایی از دیوار به مرور زمان بر اثر عوامل طبیعی یا انسانی آسیب دیدهاند و ورود گردشگران به آنها ممنوع یا محدود شده است.
به همین دلیل، تورهای گردشگری معمولاً بازدید از بخشهای ایمن و مرمتشده را در برنامه خود قرار میدهند.
در ذهن بسیاری از مردم، دیوار چین با آجرهای خاکستری شناخته میشود.
اما در واقع، بخشهای مختلف آن از مصالحی مانند:
ساخته شدهاند.
باستانشناسان همچنان بخشهای جدیدی از دیوار و استحکامات وابسته به آن را شناسایی میکنند.
به همین دلیل، اطلاعات مربوط به طول و مسیر دقیق این مجموعه در طول سالها بهروزرسانی شده است.
یکی از معروفترین داستانهای فولکلور چین درباره زنی به نام منگ جیانگنو است.
بر اساس این روایت، همسر او برای ساخت دیوار چین به کار گرفته شد و در همانجا جان خود را از دست داد.
وقتی همسرش برای یافتن او به دیوار رسید و از مرگش باخبر شد، آنقدر گریه کرد که بخشی از دیوار فرو ریخت.
هرچند این داستان سند تاریخی قطعی ندارد، اما طی قرنها به یکی از مشهورترین افسانههای فرهنگی چین تبدیل شده و هنوز هم در کتابها، نمایشها و آثار هنری این کشور بازگو میشود.
یکی دیگر از باورهای رایج این است که هزاران کارگر در داخل دیوار دفن شدهاند.
مورخان معتقدند ساخت دیوار بدون شک با سختیهای فراوان و تلفات انسانی همراه بوده است، اما شواهد باستانشناسی معتبری وجود ندارد که نشان دهد اجساد کارگران بهطور گسترده در ساختار دیوار به کار رفته باشند.
این موضوع بیشتر به افسانهها و روایتهای عامیانه مربوط میشود تا واقعیتهای تاریخی.
اگر قصد دارید در بهترین شرایط آبوهوایی از دیوار چین بازدید کنید، معمولاً بهار و پاییز بهترین انتخاب هستند.
در این فصلها:
اگر درباره بهترین زمان سفر به چین اطلاعات بیشتری میخواهید، پیشنهاد میکنیم مقاله «راهنمای جامع سفر به چین» را نیز مطالعه کنید.
شاید برای بسیاری از ایرانیان جالب باشد که بدانند کشور ما نیز یکی از بزرگترین سازههای دفاعی جهان باستان را در اختیار دارد؛ سازهای که بسیاری از باستانشناسان آن را پس از دیوار بزرگ چین، یکی از مهمترین دیوارهای دفاعی دنیا میدانند.
این اثر تاریخی، دیوار بزرگ گرگان یا مار سرخ ایران نام دارد.
اگرچه شهرت جهانی آن هرگز به اندازه دیوار چین نبوده، اما از نظر مهندسی، قدمت و وسعت، اثری شگفتانگیز محسوب میشود.
همین موضوع باعث شده بسیاری از پژوهشگران، این دو دیوار را در کنار یکدیگر بررسی کنند.
دیوار بزرگ گرگان در استان گلستان و در نزدیکی شهرهای گنبدکاووس، آققلا و کلاله قرار گرفته است.
این دیوار در دوران ساسانیان ساخته شد و هدف اصلی آن، دفاع از مرزهای شمال شرقی ایران در برابر اقوام مهاجم بود.
ویژگی جالب این سازه، استفاده گسترده از آجرهای قرمز است؛ به همین دلیل در منابع تاریخی به نام مار سرخ نیز شناخته میشود.
در امتداد این دیوار، دهها قلعه نظامی، کانالهای آب و استحکامات دفاعی ساخته شده بود که نشان میدهد این پروژه تنها یک دیوار ساده نبوده، بلکه یک سامانه کامل دفاعی محسوب میشده است.
| ویژگی | دیوار بزرگ چین | دیوار بزرگ گرگان |
|---|---|---|
| کشور | چین | ایران |
| قدمت | آغاز ساخت از حدود قرن هفتم پیش از میلاد و توسعه در دورههای مختلف | عمدتاً دوره ساسانی |
| طول تقریبی | بیش از ۲۱ هزار کیلومتر (مجموع بخشها) | حدود ۲۰۰ کیلومتر |
| مصالح اصلی | سنگ، آجر، خاک کوبیده | آجر پخته، خاک و ملات |
| هدف ساخت | دفاع از مرزها، کنترل تجارت و مسیرهای نظامی | دفاع از مرزهای شمالی ایران |
| وضعیت گردشگری | یکی از پربازدیدترین جاذبههای جهان | کمتر شناختهشده اما بسیار ارزشمند |
اگرچه از نظر طول، دیوار چین فاصله زیادی با دیوار گرگان دارد، اما از نظر فناوری ساخت، طراحی نظامی و اهمیت تاریخی، دیوار گرگان یکی از برجستهترین سازههای دفاعی جهان باستان به شمار میرود.
علاوه بر ایران، کشورهای دیگری نیز دیوارهای تاریخی مهمی دارند.
این دیوار در شمال انگلستان و در دوران امپراتوری روم ساخته شد.
هدف آن، حفاظت از مرزهای شمالی روم در برابر قبایل اسکاتلند بود.
امروزه بخش زیادی از آن در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و یکی از مهمترین جاذبههای تاریخی بریتانیاست.
در ایالت راجستان هند، دیواری قرار دارد که بسیاری آن را دومین دیوار طولانی جهان میدانند.
این دیوار بیش از ۳۶ کیلومتر طول دارد و قلعه کومبالگار را احاطه کرده است.
به دلیل عرض زیاد، در برخی قسمتها چندین نفر میتوانند همزمان روی آن حرکت کنند.
در بخشهایی از اروپا نیز بقایای دیوارهای دفاعی متعلق به امپراتوری روم دیده میشود که برای کنترل مرزها و حفاظت از قلمرو ساخته شده بودند.
هرچند از نظر عظمت، قابل مقایسه با دیوار چین نیستند، اما نقش مهمی در تاریخ نظامی جهان داشتهاند.
پاسخ را باید در چند عامل جستجو کرد.
هیچ دیوار تاریخی دیگری از نظر وسعت و گستردگی با دیوار چین قابل مقایسه نیست.
دولت چین طی دهههای اخیر سرمایهگذاری گستردهای برای حفاظت، مرمت و معرفی این اثر تاریخی انجام داده است.
بازدید از دیوار چین تقریباً در تمام تورهای گردشگری چین گنجانده شده است.
این موضوع باعث شده میلیونها نفر هر سال از این اثر بازدید کنند.
فیلمهای سینمایی، مستندها، کتابها و شبکههای اجتماعی نقش مهمی در شناختهشدن دیوار چین داشتهاند.
بسیاری از گردشگران، پیش از سفر به چین، این بنا را بارها در فیلمها دیدهاند.
اگر از افرادی که به چین سفر کردهاند سؤال کنید، احتمالاً بیشتر آنها پاسخ مثبتی خواهند داد.
بازدید از دیوار چین تنها دیدن چند کیلومتر دیوار سنگی نیست.
شما در واقع روی مسیری قدم میزنید که بیش از دو هزار سال محل عبور سربازان، فرماندهان، بازرگانان و نگهبانان امپراتوری بوده است.
تماشای کوهستانهای سرسبز، برجهای دیدهبانی، مسیرهای سنگفرششده و چشماندازهای بیپایان، تجربهای است که کمتر بنای تاریخی دیگری در جهان میتواند ارائه دهد.
برای بسیاری از گردشگران ایرانی، این بازدید نقطه اوج سفر به چین محسوب میشود؛ همانگونه که بازدید از تخت جمشید یا میدان نقش جهان برای گردشگران خارجی، بخشی جداییناپذیر از سفر به ایران است.
اگر قصد دارید در سفر خود به چین از دیوار بزرگ چین بازدید کنید، بهتر است از قبل برنامهریزی مناسبی داشته باشید. هرچند این اثر تاریخی در بخشهای مختلفی از شمال چین گسترده شده است، اما همه قسمتهای آن برای بازدید گردشگران مناسب نیستند.
بیشتر تورهای گردشگری، بخشهای بادالینگ (Badaling) یا موتیانیو (Mutianyu) را انتخاب میکنند؛ زیرا این قسمتها مسیر دسترسی مناسب، امکانات رفاهی، تابلوهای راهنما و شرایط ایمنتری دارند.
اگر برای اولین بار به چین سفر میکنید، بازدید از یکی از این دو بخش بهترین انتخاب خواهد بود.
خبر خوب این است که فاصله دیوار چین تا پکن چندان زیاد نیست و روشهای مختلفی برای رسیدن به آن وجود دارد.
شما میتوانید از طریق:
به بخشهای مختلف دیوار دسترسی داشته باشید.
اگر نخستین سفر شما به چین است، استفاده از تورهای رسمی باعث میشود دغدغه حملونقل، تهیه بلیت و یافتن مسیر نداشته باشید.
پیشنهاد میکنیم قبل از سفر، مقاله «حملونقل در چین؛ راهنمای کامل جابهجایی برای گردشگران و تجار» را نیز مطالعه کنید تا با سیستم مترو، قطارهای سریعالسیر و سایر روشهای تردد در چین آشنا شوید.
اگرچه دیوار چین در تمام فصلهای سال پذیرای گردشگران است، اما تجربه بازدید در هر فصل متفاوت خواهد بود.
هوای مطبوع، شکوفههای درختان و طبیعت سرسبز، این فصل را به یکی از محبوبترین زمانهای سفر تبدیل کرده است.
روزها طولانیتر هستند، اما گرما و ازدحام گردشگران نیز بیشتر است.
بسیاری از گردشگران حرفهای، پاییز را بهترین زمان بازدید میدانند؛ زیرا هوای خنک، آسمان صاف و رنگهای پاییزی مناظر فوقالعادهای ایجاد میکنند.
اگرچه برخی روزها بسیار سرد است، اما دیوار پوشیده از برف منظرهای متفاوت و کمنظیر خواهد داشت و تعداد گردشگران نیز کمتر است.
برای اینکه بازدید راحتتری داشته باشید، بهتر است این وسایل را همراه ببرید:
فراموش نکنید که برخی مسیرهای دیوار دارای پلههای زیاد و شیب نسبتاً تند هستند؛ بنابراین کفش مناسب اهمیت زیادی دارد.
دیوار چین یکی از بهترین مکانهای جهان برای عکاسی منظره است.
برای ثبت تصاویر حرفهای:
بله؛ اما بهتر است بخشهایی را انتخاب کنید که مسیر هموارتر و امکانات رفاهی بیشتری دارند.
برای خانوادههایی که همراه کودک یا سالمند سفر میکنند، بادالینگ معمولاً بهترین گزینه است؛ زیرا مسیرهای آن مرمت شده، امکانات رفاهی مناسبی دارد و دسترسی آسانتری نسبت به برخی قسمتهای دیگر فراهم میکند.
دیوار بزرگ چین تنها یک جاذبه گردشگری نیست؛ بلکه روایت زندهای از هزاران سال تاریخ، جنگ، تجارت، فرهنگ و مهندسی است.
کمتر بنایی در جهان توانسته است تا این اندازه با هویت یک کشور گره بخورد. از افسانههای قدیمی و داستانهای مردمی گرفته تا فناوری ساخت، برجهای دیدهبانی و نقش آن در حفاظت از مسیرهای بازرگانی، همهچیز دستبهدست هم دادهاند تا دیوار چین به یکی از شناختهشدهترین آثار تاریخی جهان تبدیل شود.
برای گردشگران ایرانی نیز، بازدید از این شاهکار معماری فرصتی است تا بخشی از تاریخ مشترک ایران و چین در مسیر جاده ابریشم را از نزدیک لمس کنند. جالبتر اینکه در کنار این اثر باشکوه، ایران نیز با دیوار بزرگ گرگان یکی از ارزشمندترین سازههای دفاعی جهان باستان را در اختیار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد تمدنهای کهن آسیا، هر یک میراثی ماندگار از خود بر جای گذاشتهاند.
اگر قصد دارید به چین سفر کنید، پیشنهاد میکنیم بازدید از دیوار چین را در اولویت برنامه خود قرار دهید؛ تجربهای که بدون تردید یکی از ماندگارترین خاطرات سفرتان خواهد بود.
دیوار بزرگ چین از چندین استان عبور میکند، اما مشهورترین و پربازدیدترین بخشهای آن در نزدیکی شهر پکن قرار دارند.
بر اساس بررسیهای باستانشناسی، مجموع بخشهای مختلف دیوار و استحکامات وابسته به آن بیش از ۲۱ هزار کیلومتر است.
خیر. این موضوع یک باور رایج اما نادرست است. دیوار چین با چشم غیرمسلح از مدار زمین بهسادگی قابل مشاهده نیست.
بهار و پاییز، به دلیل آبوهوای معتدل و مناظر زیبا، بهترین زمان بازدید هستند.
بسته به بخشی که انتخاب میکنید، معمولاً بین ۳ تا ۶ ساعت زمان برای بازدید کافی است. اگر همراه تور باشید، این بازدید معمولاً بخشی از یک برنامه یکروزه از پکن است.
بله، اما بهتر است مسیرهای مرمتشده و کمشیب مانند بادالینگ را انتخاب کنید.
بله. در برخی بخشها مانند موتیانیو و بادالینگ امکان استفاده از تلهکابین یا سایر وسایل دسترسی وجود دارد.
خیر. آغاز ساخت بخشهای اولیه دیوار چین به چند قرن پیش از میلاد بازمیگردد، در حالی که دیوار بزرگ گرگان عمدتاً در دوره ساسانی ساخته شده است. با این حال، دیوار گرگان از نظر مهندسی و ارزش تاریخی یکی از مهمترین دیوارهای دفاعی جهان به شمار میرود.
بله. بسیاری از افرادی که با ویزای تجاری چین سفر میکنند، در روزهای آزاد خود از این جاذبه تاریخی بازدید میکنند.
اگر اولین سفر شما به چین است، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله «راهنمای جامع سفر به چین» را مطالعه کنید و سپس با توجه به هدف سفرتان، مقالات تخصصی دیگر را در سایت دنبال کنید.
شما به این مطلب چه امتیازی میدهید؟